Chương 13 Công tác xã hội: Lý thuyết và thực hành

By VNSW - Thu Apr 07, 2:55 am

• 0 nhận xét
• 0 lượt xem
• Tweet
•  Email
•  Print

Chỉnh sửa bởiVNSW

• Cũng viết các bài
• Nhiều tấm lòng tiếp tục đến với hoàn cảnh “Xin được chết…”
• Hội thảo “Già hoá dân số và định hướng xây dựng Chương trình Hành động Quốc gia vì Người cao tuổi Việt Nam giai đoạn 2012-2020”
• Già hóa dân số và những thách thức
• Video:Bộ trưởng Bộ Y tế đối thoại với nhân dân
• Thách thức trong quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động nông nghiệp – nông thôn ở nước ta

VNSW xin trân trọng giới thiệu Chương 13 với tiêu đề “Công tác xã hội với khách hàng là bệnh nhân tâm thần” trong “Công tác xã hội: Lý thuyết và thực hành” của tác giả Trần Đình Tuấn:

Trên thế giới có khoảng hơn 60 triệu bệnh nhân tâm thần phân liệt (1% dân số), sau nhiều ngàn năm mày mò với đủ thứ nguyên nhân, từ quỷ ám, phương pháp hộ sinh, phương pháp nuôi dạy, thức ăn độc hại, đến nghiệp chướng… ngày nay, mặc dù vẫn chưa xác định được nguyên nhân cụ thể, khoa học có đủ bằng chứng để tin rằng nguyên nhân của tâm thần phân liệt là do trục trặc trong hệ thống mạch điện vô cùng tinh vi của não bộ, làm xáo trộn sự di chuyển bình thường của những tín hiệu. Tâm thần phân liệt xảy ra không phân biệt chủng tộc, văn hóa, địa lý, tôn giáo… Nghiên cứu của cơ quan Y Tế Thế Giới cho thấy bệnh nhân tâm thần phân liệt dù ở bất cứ nơi nào cũng có những triệu chứng giống nhau: thiếu hiểu biết về bản thân/poor insight, nghi ngờ, không muốn hợp tác, có những ảo tưởng/delusions, thiếu cảm xúc, khó gần gũi, và ảo giác nghe/ auditory hallucinations.

Vì lẽ đại đa số bệnh nhân tâm thần phân liệt sống trong gia đình, phương pháp điều trị mới bao gồm gia đình như một trong bốn thành phần quan trọng không thể tách rời: bệnh nhân, gia đình, nhóm những người chuyên nghiệp (bác sĩ thần kinh tâm trí, y tá, nhân viên CTXH…) và bệnh của bệnh nhân. Phương pháp này chú ý vào ưu điểm của bệnh nhân, của gia đình, và tập trung mọi phương tiện, tài nguyên vào việc làm giảm triệu chứng bệnh (bằng thuốc, bằng sự hỗ trợ của gia đình, và bằng CTXH).

1. Những ngộ nhận về tâm thần phân liệt

Ứng xử bất bình thường của bệnh nhân tâm thần phân liệt gây ra nhiều thành kiến sai lạc, thí dụ người điên nguy hiểm, có thể bất ngờ bạo động hay làm nguy hại người chung quanh. Trong thực tế, mặc dù người bệnh tâm thần phân liệt không được chữa trị hay từ chối không uống thuốc có khuynh hướng dễ trở nên bạo động hơn người không có bệnh tâm thần, đại đa số những thành kiến về tâm thần phân liệt là sai lạc. Keefe, R. & Harvey, P. (1994) đề ra một số sự kiện thực tế như sau:

-     Người tâm thần phân liệt được điều trị không có khuynh hướng trở nên bạo động hơn những người khác trong xã hội. Sự thực đa số bệnh nhân tâm thần phân liệt thường tự cô lập, sợ sệt, và thụ động.

-     Bệnh nhân tâm thần phân liệt không được điều trị có thể trở nên bạo động hơn người thường sáu lần. Nếu dùng ma túy và rượu họ còn dễ bạo động hơn.

-     Tỷ lệ trở nên bạo động cao nhất đối với bệnh nhân lứa tuổi trên dưới 20.

-     Ứng xử trong quá khứ là chỉ dấu chính xác nhất cho ứng xử trong tương lai. Nếu người bệnh tâm thần phân liệt có tính hung hăng từ trước khi phát bệnh, hay đã từng bạo động trong lúc lên cơn, khả năng trở nên bạo động trong tương lai sẽ cao. Ngược lại nếu bẩm tính không hung hăng, và chưa từng bạo động trong lúc lên cơn, khả năng bạo động sẽ không đáng kể.

-     Bạo động của người tâm thần phân liệt ít khi bất ngờ mà có những dấu hiệu báo trước: run, bộ điệu cứng nhắc, nghiến răng hay nắm chặt bàn tay, mạch máu nổi trên thái dương, chửi bới, la hét, và bồn chồn, hiếu động.

2. Vai trò của gia đình

Những gia đình có người thân tâm thần phân liệt thường trải qua ba giai đoạn phản ứng như sau: giai đoạn đầu là đau khổ, buồn rầu, mặc cảm tội lỗi (chắc là kiếp trước mình làm điều gì thất đức…), cầu nguyện… Người bệnh tâm thần phân liệt, xen kẽ cơn bệnh, có những lúc cư xử bình thường, điều này gây ra một chuỗi dài những hy vọng và thất vọng nối tiếp nhau. Cảm xúc điển hình của giai đoạn thứ hai là giận giữ, mất tin tưởng vào sự trợ giúp của xã hội bên ngoài và tự tìm cách đối phó với hoàn cảnh khổ đau của gia đình, trong giai đoạn này thường xảy ra nhiều mâu thuẫn, va chạm giữa người bệnh và gia đình, làm cho cuộc sống càng căng thẳng. Trong giai đoạn cuối cùng, gia đình chấp nhận thực tế, không còn cao vọng, tìm cách học hỏi để cải thiện cuộc sống của người bệnh và của mọi thành viên trong gia đình. CTXH có thể đóng một vai trò quan trọng trong cả ba giai đoạn kể trên.

Gia đình giữ một vai trò hết sức quan trọng trong hệ thống điều trị, giúp đỡ bệnh nhân tâm thần. Kiến thức của gia đình, phản ứng tích cực hay tiêu cực của những người thân có thể gây ra những ảnh hưởng lớn lao trên người bệnh.

3. Vai trò và nhiệm vụ của nhân viên CTXH

Công tác điều trị khách hàng bệnh nhân tâm thần phân liệt đòi hỏi sự hợp tác giữa nhiều cơ quan, nhiều người giúp đỡ chuyên nghiệp: bệnh viện, cơ quan điều trị ngoại chẩn, gia đình, cơ quan an sinh xã hội, và cơ quan CTXH. Trong hệ thống giúp đỡ này, mỗi cơ quan có một trọng tâm riêng: bệnh viện lo ổn định bệnh nhân trong cơn khủng hoảng; cơ quan điều trị ngoại chẩn bảo đảm khách hàng được gặp bác sĩ định kỳ và được cho toa mua thuốc; cơ quan an sinh xã hội lo tiền trợ cấp hàng tháng để người bệnh có thể sống tự lập không là gánh nặng của người thân; gia đình giữ nhiệm vụ chăm sóc và hỗ trợ tinh thần… riêng nhân viên CTXH giữ vai trò điều phối để tất cả các thành phần riêng rẽ trong chương trình điều trị hoạt động hữu hiệu, gắn bó với nhau để đạt được mục tiêu chung là thỏa mãn nhu cầu an sinh của khách hàng bệnh nhân.

Để hoàn thành nhiệm vụ điều phối quan trọng kể trên, công tác lượng định sẽ giúp nguời làm CTXH thấy rõ được hoàn cảnh sống của khách hàng (xem mẫu lượng định, phụ bản B) để cùng với khách hàng và gia đình đề ra kế hoạch giúp đỡ với những mục tiêu cụ thể và thời gian thực hiện (xem mẫu kế hoạch giúp đỡ, phụ bản C). Sau đây là những nhiệm vụ của nhân viên CTXH:

1) Đối với khách hàng

• Bảo đảm khách hàng có phương tiện tài chính để có thể tự lập và bảo hiểm y tế. Ở California, những công dân khuyết tật không có khả năng làm việc đều có thể xin trợ cấp tài chính (năm 2008 trợ cấp này là khoảng 870 Mỹ kim một tháng) và bảo hiểm y tế của chính phủ liên bang và tiểu bang. Bảo hiểm y tế liên bang và tiểu bang sẽ giúp khách hàng nhận tất cả dịch vụ chữa trị, giúp đỡ, kể cả thuốc men, mà không phải trả tiền.
• Giới thiệu khách hàng đến bác sĩ gia đình, bác sĩ thần kinh tâm trí, nha sĩ, để được khám bệnh và cho thuốc định kỳ hoặc khi cần.
• Nếu khách hàng không ở với gia đình, giới thiệu khách hàng đến hệ thống nhà nuôi người bệnh tâm thần trong cộng đồng.
• Giữ nhiệm vụ cầu nối giữa các thành phần trong hệ thống giúp đỡ để mọi bên hiểu rõ vấn đề và nhu cầu của khách hàng.
• Bênh vực và vận động để quyền lợi tối cao của khách hàng luôn là ưu tiên hàng đầu cho tất cả mọi thành viên trong hệ thống giúp đỡ.

Khách hàng bệnh nhân tâm thần phân liệt là người phải thường xuyên một mình phấn đấu với những triệu chứng của mình, những tiếng nói, những đe doạ, xúi bẩy, những ảo tưởng, những nghi ngờ dai dẳng… những thuốc mới có thể làm giảm rất nhiều một số triệu chứng này, nhưng hiệu ứng phụ của thuốc đôi khi cũng là những khó chịu to lớn (phụ bản D). Chính vì vậy vai trò cố vấn tâm lý và hỗ trợ tinh thần của nhân viên CTXH là không thể thiếu xót trong mô hình điều trị tâm thần phân liệt. Mối quan hệ nghề nghiệp tốt đẹp giữa nhân viên CTXH và khách hàng sẽ giúp khách hàng có được một cầu nối giữa thế giới tâm thần phân liệt và thế giới thực, giúp khách hàng tránh một số triệu chứng bằng cách nhận định những sự kiện hay hành vi có thể dẫn đến những triệu chứng đó. Ngoài ra nhân viên CTXH còn có thể tổ chức và giới thiệu khách hàng đến những nhóm bệnh nhân tâm thần phân liệt để họ có những mối quan hệ hỗ trợ lẫn nhau của những người đồng cảnh ngộ. Điều này làm cho khách hàng bớt cô đơn và đỡ sợ hãi thế giới chung quanh. Tóm lại, nhân viên CTXH có thể là chỗ tựa để khách hàng có được cuộc sống phong phú và ý nghĩa hơn trong gia đình cũng như ngoài cộng đồng.

2) Đối với gia đình khách hàng

Dù khách hàng sống trong gia đình hay sống biệt lập, sự hỗ trợ và thương yêu của gia đình cũng cần thiết cho an sinh của khách hàng, vì vậy giúp đỡ gia đình là một phần quan trọng không thể thiếu trong công việc của nhân viên CTXH. Sau đây là những mục tiêu của nhân viên CTXH đối với gia đình:

• Xóa bỏ mặc cảm tội lỗi: bệnh tâm thần không phải do bệnh nhân tự ý gây ra, cũng không phải do bất cứ ai trong gia đình gây ra. Mặc dù y học chưa minh định được chính xác nguyên nhân của các bệnh tâm thần, nhưng kiến thức ngày nay đủ cho thấy bệnh tâm thần cũng là một bệnh y như những bệnh khác. Tại sao khi người thân mắc bệnh tim, gan, ung thư… người ta không có mặc cảm tội lỗi và ít khi phiền trách, giận dữ, nhưng lại có những cảm xúc tiêu cực này đối với bệnh tâm thần?
• Giúp gia đình phân biệt bệnh tâm thần và người thân mắc bệnh  tâm thần: cung cấp những thông tin căn bản về tính cách chung thống nhất của các triêu chứng bệnh tâm thần phân liệt khắp nơi trên thế giới. Giúp gia đình hiểu rõ những khó khăn về trí não của bệnh nhân.
• Hỗ trợ tinh thần: lắng nghe, nhìn nhận và thông cảm những bối rối, khổ đau, giận dữ, sợ hãi, chối bỏ… của gia đình như những phản ứng thông thường. Làm giảm những cảm xúc tiêu cực này bằng những thông tin khoa học và hiệu quả của những phương pháp điều trị mới, trong đó có vai trò quan trọng của gia đình. Cung cấp thông tin về các tài nguyên có thể vận dụng trong cộng đồng.
• Xác định và hoạt động để củng cố và cổ vũ những ưu điểm của gia đình.
• Hoạt động cùng với bệnh nhân và gia đình trong tất cả các giai đoạn của quá trình giúp đỡ, điều trị.

4. Đề tài thảo luận trong lớp

• 0 nhận xét
• (No Ratings Yet)
  
   Loading ...
• 0 views
• Tweet
•  Email
•  Print